Schafkopf-Regln, oafach erklärt
Olle Schafkopf-Regln auf oana Seitn, vom Ausgebn bis zur Abrechnung. Mia hoitn uns an de „offiziellen“ Regln und sagn dazua, wo a Rundn eigne Hausregln spuit.
Kartn und Augn (Punkt)
Gspuit werd mit’m langa Blatt: 32 Kartn in de vier Farbn Eichel, Gras, Herz und Schellen, jede mit Sau (’s Ass), Zehn, König, Ober, Unter, Neun, Acht und Sieben.
Jede Kartn is a feste Zoi Augn wert — so hoaßn beim Schafkopf de Punkt. Zamm san’s 120:
- Sau — 11 Augn
- Zehn — 10 Augn
- König — 4 Augn
- Ober — 3 Augn
- Unter — 2 Augn
- Neun, Acht, Sieben — 0 Augn
D’Augn geltn in jedem Spui gleich. Wia hoch a Kartn sticht, hängt dagegn vom Spui ab.
D’Trümpf und ihra Reihenfolg
Im Sauspui san 14 Kartn Trumpf: de vier Ober, de vier Unter und de sechs übrign Herz. Ober und Unter ghörn nia zu ihra Farb — a Schellen-Unter is Trumpf, koa Schellen. D’Reihenfolg vo obn nach untn:
- Ober: Eichel, Gras, Herz, Schellen
- Unter: Eichel, Gras, Herz, Schellen
- Herz: Sau, Zehn, König, Neun, Acht, Sieben
Da höchste Trumpf is da Eichel-Ober („da Oide“), da niedrigste de Herz-Sieben. In de andern drei Farbn gilt: Sau, Zehn, König, Neun, Acht, Sieben.
Mischn, abhebn, ausgebn
Da Geber mischt, da Spuiler rechts vo eahm hebt ab (mindestens drei Kartn obhebn, mindestens drei liegn lassn). Ausgebn werd im Uhrzeigersinn, ozfanga links vom Geber — „offiziell“ zwoa moi vier Kartn; vier moi zwoa geht, wenn’s d’Rundn ausmacht.
Wer links vom Geber sitzt, sagt zerst o und spuit zum erstn Stich aus. Nach jedem Spui gibt da Nächste im Uhrzeigersinn.
Bedienen und stechn: so lauft a Stich
Reihum legt jeder a Kartn, vier Kartn san a Stich. De erste Kartn gibt de wirksame Farb vor: Ober und Unter zähln ois Trumpf, olle andern Kartn ois ihra Farb.
Den Stich gwinnt da höchste Trumpf, sunst de höchste Kartn vo da aufgspuitn Farb — a fremde Farb sticht nia. Wer’n Stich macht, spuit ois Nächster aus.
- Werd a Farb aufgspuit, muasst de Farb zuageben, wenn’st kannst.
- Werd Trumpf aufgspuit, muasst Trumpf zuageben, wenn’st kannst.
- Kannst ned bedienen, derfst jede Kartn legn — stechn oder abwerfa.
- Es gibt koan Stichzwang: du muasst weder überstechn no trumpfa.
De klassische Falln: werd Schellen aufgspuit, zwingt di da Schellen-Unter ned — der is Trumpf.
De Spui: Sauspui, Wenz, Solo — und wer spuin derf
Nach’m Ausgebn sagt jeder amoi o, ozfanga links vom Geber: er mog a Spui macha, oder er sagt „Weiter“. Wia stark d’Hand sei muass, schreim de „offiziellen“ Regln ned vor. De drei Grundspui:
- Sauspui (Rufspui): Herz is Trumpf, da Spuiler ruaft a Sau und spuit mit dem, der s’ hod, zwoa gega zwoa.
- Wenz: bloß de vier Unter san Trumpf, oana spuit alloa gega drei.
- Solo: da Spuiler suacht si d’Trumpffarb aus und spuit alloa gega drei.
Wolln mehrere spuin, gwinnt ’s höhere Spui: Solo vor Wenz vor Sauspui. Bei Gleichstand kriagt’s, wer früher dro is — d’Farb zählt dafür ned. Sagn olle „Weiter“, werd zammgschmissn, und da nächste Geber gibt neu aus.
Sauspui: a Sau ruafa, an Partner findn
’s Sauspui is ’s häufigste Spui. Da Spuiler ruaft a Sau — d’Eichel-, Gras- oder Schellen-Sau, nia d’Herz-Sau, weil de Trumpf is. Wer s’ hod, is sei Partner, derf si aber ned verratn, bis er d’Sau gspuit hod.
Ruafa derfst bloß a Sau, de’st ned selber host, und bloß, wenn’st mindestens oa Kartn vo ihra Farb host (Ober und Unter zähln ned). Geht des in koana Farb, bist „gsperrt“ und kannst koa Sauspui ansagn.
Für den Partner geltn Sonderregln:
- Werd d’Ruffarb aufgspuit („gsuacht“), muass er d’Sau zuageben.
- Aufspuin derf er d’Ruffarb bloß mit da Sau selber.
- Auf an Stich in ana andern Farb oder in Trumpf derf er d’Sau erst im letztn Stich abwerfa.
- Ausnahm Davolaffa: mit mindestens vier Kartn vo da Ruffarb (d’Sau mitzählt, Ober und Unter ned) derf er a kloanere davo aufspuin. Ab dann is d’Sau frei.
Olle andern, aa da Spuiler selber, derfen d’Ruffarb jederzeit aufspuin.
Da Wenz: bloß d’Unter san Trumpf
Beim Wenz spuit oana alloa gega drei, und bloß de vier Unter san Trumpf: Eichel, Gras, Herz, Schellen. A Trumpffarb gibt’s ned, aa Herz is a normale Farb.
D’Ober san gwöhnliche Farbkartn und stengan in ihra Farb zwischn König und Neun: Sau, Zehn, König, Ober, Neun, Acht, Sieben.
Laufende zähln beim Wenz scho ab zwoa.
’s Solo: du bestimmst an Trumpf
Beim Farbsolo (kurz Solo) spuit oana alloa gega drei und bestimmt d’Trumpffarb selber, zum Beispui im „Gras-Solo“. Trumpf san dann de vier Ober, de vier Unter und de sechs Gras-Kartn: wieder 14 Trümpf, in da gleichen Reihenfolg wia im Sauspui.
Wer si olle acht Stich zuatraut, ko a Solo oder an Wenz ois Tout ansagn. A Tout schlägt jeds Spui ohne Tout und kost doppelt — is aber verlorn, sobald d’Gegenspuiler an oanzign Stich macha, aa oan ohne Augn.
Aa da Solospuiler braucht 61 Augn, bloß ganz alloa. Drum kost a Solo vui mehr ois a Sauspui.
Gwinna und abrechna: Schneider, Schwarz, Laufende
Am End zählt jede Partei ihre Augn. D’Spuilerpartei gwinnt mit 61 oder mehr, bei 60 zu 60 gwinna d’Gegenspuiler.
An festn Tarif schreim de „offiziellen“ Regln ned vor. Weit verbreit: Sauspui 10, Wenz und Solo 50, dazua je 10 für Schneider, Schwarz und jeden Laufendn. Tarif plus Zuschläg gibt an Spuiwert.
- Schneider: d’Spuilerpartei mit 30 Augn oder weniga, d’Gegenspuiler mit 29 oder weniga.
- Schwarz: a Partei ohne an oanzign Stich — aa a Stich ohne Augn verhindert des. Schwarz zählt imma aa ois Schneider.
- Laufende: de höchstn Trümpf in ana lückenlosn Reih, wenn d’Spuilerpartei olle hod („mit drei“) oder koan davo („ohne drei“). Im Sauspui und Solo zähln s’ ab drei, im Wenz ab zwoa.
- Wer zoit: im Sauspui zoit jeder Verlierer oam Gwinner an Spuiwert. Bei Wenz und Solo zoit jeder vo de drei Gegenspuiler an Spuiwert an Alloaspuiler — oder kriagt’n vo eahm.
A Beispui: Sauspui gwonna, d’Gegner Schneider, drei Laufende: 10 + 10 + 30 = 50. Jeder Verlierer zoit 50.
Kontra, Re und Hausregln
De „offiziellen“ Regln kenna an Stoß, am Tisch meistns Kontra gnennt: a Gegenspuiler verdoppelt ’s Spui, aa außer da Reih — bis de zwoate Kartn im erstn Stich liegt. Da gruaffene Partner derf des ned. Da Spuiler oder sei Partner ko mit Re antworten (aa vor da zwoatn Kartn) und verdoppelt nomoi. D’61 Augn bleim.
Dazua kemman Regln, de ned jeder Tisch spuit:
- Legn (aa Klopfn, Doppln): nach de erstn vier Kartn derf jeder amoi blind „legn“. Jedes Legn verdoppelt an Preis.
- Ramsch: sagn olle „Weiter“, werd trotzdem gspuit, jeder gega jeden, mit de Sauspui-Trümpf. Wer de meistn Augn hod, verliert — außer oana macht olle acht Stich: Dann gwinnt er mit am Durchmarsch.
- Bettel: Alloaspui ohne Trumpf, gwonna bloß ohne an oanzign Stich. D’Zehn rutscht dabei unter’n Unter.
- Hochzeit: wer genau oan Trumpf hod, legt’n offen hi. Wer’n nimmt, gibt a Kartn zruck (koan Trumpf), und de zwoa spuin wia im Sauspui.
- Farbwenz, Geier, Farbgeier: beim Geier san bloß d’Ober Trumpf, beim Farbwenz und Farbgeier kimmt a Trumpffarb dazua. Den Farbwenz führn aa de „offiziellen“ Regln, Geier und Farbgeier ois Variante.
Legn, Ramsch, Bettel und Hochzeit stengan ned in de „offiziellen“ Regln — echte Hausregln, de jede Rundn a bissl anders spuit. Bei Kopfln Oida schaltst as in de Hausregln vo deim Tisch ei.
Häufige Fragn
Wia vui Punkt braucht ma beim Schafkopf zum Gwinna?
D’Spuilerpartei braucht 61 vo de 120 Augn. Bei 60 zu 60 gwinna d’Gegenspuiler.
Welche Kartn san beim Schafkopf Trumpf?
Im Sauspui 14 Kartn: olle Ober, olle Unter und d’Herz, ganz obn da Eichel-Ober. Beim Solo is de ogsagte Farb Trumpf statt Herz, beim Wenz san bloß de vier Unter Trumpf.
Muass ma beim Schafkopf stechn?
Naa. Du muasst bloß bedienen. Host de aufgspuite Farb ned, derfst stechn, muasst aber ned.
Welche Sau derf ma beim Sauspui ruafa?
D’Eichel-, Gras- oder Schellen-Sau, nia d’Herz-Sau. Du derfst s’ ned selber ham und muasst mindestens oa Kartn vo ihra Farb ham, Ober und Unter ned mitzählt.
Wos passiert, wenn olle „Weiter“ sagn?
Nacha werd zammgschmissn, und da nächste Geber gibt neu aus. Manche Rundn spuin stattdessn an Ramsch — a Hausregl.
Wos hoaßt Schneider und schwarz?
Schneider is, wer z’wenig Augn hoit: d’Spuilerpartei höchstens 30, d’Gegenspuiler höchstens 29. Schwarz is, wer koan oanzign Stich macht. Beides kost extra.
Wos san Laufende beim Schafkopf?
De höchstn Trümpf in ana lückenlosn Reih, wenn d’Spuilerpartei olle hod — oder koan davo. Im Sauspui und Solo zähln s’ ab drei, im Wenz ab zwoa, und jeder kost extra.